Masz wysoki poziom ferrytyny? Zobacz co to oznacza.

Ferrytyna powyżej normy? Taki wynik jest podstawą do wykonania badania genetycznego na hemochromatozę.

Koniecznie poznaj przyczynę wysokiej ferrytyny i dowiedz się, jak ją obniżyć do bezpiecznego poziomu.

Czym jest ferrytyna i dlaczego jej prawidłowy poziom jest tak ważny?

Najważniejszą funkcją ferrytyny jest magazynowanie żelaza. Najwięcej ferrytyny jest w wątrobie, która w zdrowym organizmie jest naturalnym magazynem tego pierwiastka. W przypadku czasowego niedoboru żelaza organizm uwalnia jego zmagazynowane ilości, aby utrzymać prawidłowe funkcje.

Badanie poziomu ferrytyny we krwi jest ważnym wskaźnikiem i mówi wiele o stanie organizmu. Niska ferrytyna odzwierciedla niedobór żelaza i anemię. Ferrytyna wysoka może wskazywać natomiast na stan zapalny lub ryzyko rozwoju nowotworu. Jednak najczęściej ferrytyna powyżej normy oznacza, że w organizmie dochodzi do przeładowania żelazem. W takim wypadku organizm, a w szczególności wątroba, nie jest już w stanie bezpiecznie go przechowywać. Za taki stan najczęściej odpowiedzialna jest choroba genetyczna – hemochromatoza. Określenie przyczyny zbyt dużej ilości ferrytyny jest bardzo ważne – od niej zależy ustalenie dalszego postępowania i leczenia. Jeżeli powodem nadmiaru ferrytyny jest hemochromatoza, szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia jest naprawdę istotne. Natomiast jeśli hemochromatoza zostanie wykluczona jako przyczyna nadmiaru ferrytyny, konieczne będą dodatkowe badania, aby sprawdzić czy w organizmie jest stan zapalny, lub czy doszło do rozwoju nowotworu.

Dlatego jeżeli Twój wynik ferrytyny przekracza normę – nie ignoruj tego i koniecznie zrób dodatkowe badania!

W pierwszej kolejności – sprawdź czy to nie hemochromatoza.

Wg międzynarodowych rekomendacji podwyższony poziom ferrytyny jest bezpośrednim wskazaniem do wykonania testu genetycznego na mutacje w genie HFE. Nawet jeśli pacjent nie ma jeszcze żadnych niepokojących objawów klinicznych! [1]

Zalecany schemat postępowania diagnostycznego wg AASLD [1]:

ferrytyna nadmiar

 

ferrytyna powyżej normy

Ferrytyna powyżej normy – co robić? Wykonaj poniższe badania:

  1. Badanie genetyczne na mutacje w genie HFE – to badanie wskaże, czy wzrost poziomu ferrytyny jest spowodowany obecnością genu hemochromatozy.
  2. Dodatkowe badania z krwi: WST i TIBC – te badania pokażą jeszcze dokładniej, jak dużo zmagazynowanego żelaza jest w organizmie.

Z wynikami badań udaj się do lekarza hematologa lub gastroenterologa.

Pamiętaj!

Ferrytyna wysoka, a żelazo w nadmiarze? Samo badanie krwi pokazuje jedynie stan organizmu na dany moment. Nie pokaże ono jednak, co sprawia, że wynik jest nieprawidłowy. Dlatego należy wykonać również badanie genetyczne. Wynik badania genetycznego, w przeciwieństwie do wyników badań z krwi, jest niezależny od przebytych chorób czy chwilowych stanów zapalnych. Dzięki niemu można w 100% wykluczyć hemochromatozę pierwotną jako przyczynę ferrytyny powyżej normy.

Jakie są skutki wysokiej ferrytyny i hemochromatozy?

Nieleczona hemochromatoza sprawia, że żelazo zaczyna niszczyć poszczególne narządy – przeciążona wątroba przestaje prawidłowo funkcjonować, może dojść do rozwoju marskości, a nawet raka wątrobowokomórkowego. Żelazo zaczyna odkładać się również w pozostałych narządach – trzustce (prowadząc do cukrzycy), sercu (skutkiem jest niewydolność serca), przysadce mózgowej (problemy hormonalne i niepłodność). Żelazo może doprowadzić również do uszkodzeń stawów i powstania zwyrodnień.

Szybka diagnoza hemochromatozy oznacza możliwość uniknięcia tak poważnych powikłań.

Jak leczyć hemochromatozę? Trzeba obniżyć poziom ferrytyny!ferrytyna wysoka

Dlaczego? Obniżenie poziomu ferrytyny oznacza zmniejszenie ilości toksycznego żelaza. Dzięki temu tkanki i narządy zostają odciążone, a żelazo przestaje je niszczyć. Daje to szansę na ich regenerację i cofnięcie się wielu objawów. Niestety organizm ludzki nie ma żadnego efektywnego mechanizmu, aby zrobić to samodzielnie. Istnieje jednak skuteczny i dla większości ludzi bezpieczny sposób – są nim upusty krwi. Po postawieniu ostatecznej diagnozy hemochromatozy lekarz wdroży terapię upustami. Początkowo upusty wykonuje się raz na tydzień/dwa, aby jak najszybciej obniżyć poziom ferrytyny do tego bezpiecznego. Jeżeli ten cel zostanie osiągnięty, upusty wykonuje się raz na kilka miesięcy, aby utrzymać ten prawidłowy poziom. Proces ten musi być kontrolowany i kierowany przez lekarza! Samodzielne oddawanie krwi (w stacji krwiodawstwa), bez nadzoru specjalisty, może być niebezpieczne i nieskuteczne.

Ferrytyna nadmiar – problem dotyczy wielu osób, tymczasem duża ich liczba nie zdaje sobie z tego sprawy.

Poniżej prezentujemy Państwu historię jednego z naszych pacjentów, który na szczęście dość szybko został poprawnie zdiagnozowany.

 „Ponieważ skończyłem 40 lat, żona wysłała mnie na „przegląd 40-latka”. Poszedłem do internisty po skierowanie na podstawowe badania krwi. Przyznam się, że trochę się obawiałem o wyniki – od jakiegoś czasu czułem delikatne bóle po prawej stronie brzucha i w okolicy łopatki. Pogorszyła się też moja forma – byłem zmęczony i osłabiony. Ale to wydawało mi się normalne – mam swoje przedsiębiorstwo i żyję w dużym stresie. Do gorszego samopoczucia oczywiście nikomu się nie przyznałem, nie chcąc martwić najbliższych. Kiedy otrzymałem wyniki badań krwi, widziałem, że kilka parametrów przekracza normę – nie pokazałem ich żonie, wolałem najpierw je skonsultować z internistą. Lekarz stwierdził, że mam podwyższone próby wątrobowe, wysokie jest też żelazo – ale stwierdził, że to nie ma ze sobą związku i że żelazo jest podwyższone przez to, że spożywam dużo mięsa. Skierował mnie do gastrologa. Na wizytę czekałem dość długo. Okazało się jednak, że było warto, ponieważ trafiłem na prawdziwego fachowca. Gastrolog zlecił dodatkowe badania – ze względu na zbyt wysoki poziom żelaza zalecił zbadanie ferrytyny. Wynik obu nas zaskoczył – był powyżej normy! Hmm, żelazo powyżej normy, ferrytyna wysoka… Lekarz powiedział, że podejrzewa hemochromatozę i zalecił mi wykonanie testu DNA. Zrobiłem test prywatnie, ponieważ lekarz podkreślił, że diagnoza powinna być postawiona jak najszybciej, aby wdrożyć leczenie. Wynik badania DNA potwierdził: jestem homozygotą C282Y. Diagnoza została potwierdzona – mam hemochromatozę. Mój organizm gromadzi żelazo, które już zaczęło niszczyć wątrobę – stąd nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych. Jestem dalej pod opieką mojego lekarza, który wykazał się ogromną wiedzą i dociekliwością. A wiem, że wiele osób długo leczy się na różne przypadłości, nie wiedząc, że przyczyna ich problemów jest właśnie hemochromatoza. Dzięki leczeniu czuję się o wiele lepiej!”

Krzysztof, 41 lat, Warszawa

Jakie są prawidłowe wartości poziomu ferrytyny?

Wszystko zależy od wieku i płci. Kobiety mają naturalny mechanizm, dzięki któremu pozbywają się nadmiaru żelaza – przed kumulacją tego pierwiastka chronią je comiesięczne krwawienia. W związku z tym normy ferrytyny dla kobiet są niższe niż dla mężczyzn. Kobiety powinny jednak stale kontrolować poziom zmagazynowanego żelaza – szczególnie po okresie menopauzy, czyli wtedy, kiedy miesiączki zanikają. W tym okresie życia poziom żelaza może nagle wzrosnąć, ujawniając hemochromatozę. Jeżeli kobieta miesiączkuje, a mimo to na wyniku widnieje ferrytyna powyżej normy – jest to bardzo niepokojące i może oznaczać obecność genu hemochromatozy. Warto wtedy jak najszybciej przeprowadzić badanie genetyczne.

Istnieje teoria, według której mężczyźni żyją krócej właśnie ze względu na brak możliwości pozbywania się nadmiaru ferrytyny w ciągu życia (nie mają miesiączek). W związku z tym są bardziej narażeni na przykład na ryzyko zawału serca.

Czy wiesz, że…?

3-krotne oddanie krwi w ciągu roku obniża u młodych mężczyzn stężenie ferrytyny (nagromadzonego żelaza) do poziomu stwierdzonego u miesiączkujących młodych kobiet. Równocześnie ryzyko zawału serca zmniejsza się 7-krotnie! [2].

Mężczyźni są również bardziej narażeni na rozwój hemochromatozy – u mężczyzn choroba rozwija się szybciej i wcześniej niż u kobiet. Dlatego każdy mężczyzna, szczególnie po 30. roku życia, powinien kontrolować poziom ferrytyny. Jeśli jest zbyt wysoki – należy działać jak najszybciej.

Wartości parametrów gospodarki żelaza w tym ferrytyny [2]

ferrytyna nadmiar

Wartości parametrów gospodarki żelaza w tym ferrytyny [1]

Dobrze pamiętać, że normy oraz jednostki mogą się różnić w zależności od laboratorium i zawsze należy odnosić się do danych znajdujących się na aktualnym wyniku badania krwi!

Ferrytyna nadmiar – jaki wynik jest szczególnie niebezpieczny?

Przyjmuje się, że poziom ferrytyny powyżej 1000 ug/L oznacza poważne zagrożenie dla wątroby [2] i powinno się jak najszybciej włączyć leczenie, które szybko i skutecznie obniży poziom zmagazynowanego żelaza.

Co ciekawe, upusty krwi stosuje się aż do uzyskania wyniku poziomu ferrytyny 50 ug/L, czyli bliżej dolnej granicy normy.

Jeżeli poziom ferrytyny przekracza 1000 ug/L, u osób ze zdiagnozowaną hemochromatozą lekarz może zlecić biopsję wątroby [2], aby dokładniej ocenić stan narządu, obecność złogów żelaza oraz to, czy doszło już do zwłóknienia czy marskości.

Źródła:

[1]  A.S. Tavill, Diagnosis and Management of Hemochromatosis 2011 Practice Guidline by the American Association for the Study of Liver Disease, “HEPATOLOGY” 2011, Vol. 54, No. 1.
[2] J. Raszeja-Wyszomirska, P. Milkiewicz,  Hemochromatoza wrodzona, „Medycyna po dyplomie” 2014, 2.
[3]  EASL, EASL practical guidance for HFE hemochromatosis, „Journal of Hepatology” 2010, vol. 53, 3-22.